حکایات‌حکیمانه

.🌑 محمد(ص)، رسول مهربانی؛ از میدان جنگ تا میدان صلح

✍️ عبدالنّاصر ابراهیمی

به مناسبت سالروز شهادت پیامبر اکرم(ص)

فردا یادآور رحلت و شهادت پیامبری است که نامش با رحمت، مهربانی، اخلاق و انسانیت گره خورده است؛ محمد مصطفی(ص)، پیامبر مهربانی‌ها.

اما شاید در روزگاری که جهان هنوز گرفتار جنگ، خشونت، انتقام و نگرانی از آینده است، بزرگ‌ترین پرسشی که می‌توان از زندگی آن حضرت آموخت این باشد:

پیامبری که در روزهای جنگ ایستادگی کرد، چگونه در روزهای صلح، بخشش و مهربانی را بر انتقام ترجیح داد؟

محمد(ص) پیامبر تسلیم در برابر ظلم نبود؛ اما پیامبر جنگ‌طلب نیز نبود. جنگ در منطق او هدف نبود، بلکه در شرایطی خاص، ابزاری برای دفاع، جلوگیری از ظلم و حفظ جامعه بود. آنچه در سیره او برجسته است، این است که حتی در سخت‌ترین شرایط، انسانیت نباید قربانی دشمنی شود.

پیامبر(ص) نشان داد که می‌توان در برابر تجاوز ایستاد، اما در قلب، اسیر نفرت نشد؛ می‌توان از سرزمین و مردم دفاع کرد، اما راه بازگشت به صلح را نیز باز گذاشت.

این شاید یکی از مهم‌ترین درس‌های امروز ما باشد.

جنگ پایان راه نیست

ملت‌ها گاهی ناچار به جنگ می‌شوند؛ اما هیچ ملتی نباید جنگ را به مقصد نهایی خود تبدیل کند.

جنگ، خانه‌ها را ویران می‌کند، خانواده‌ها را داغدار می‌سازد، اقتصاد را فرسوده می‌کند و مهم‌تر از همه، ممکن است کینه‌ای ایجاد کند که نسل‌ها ادامه پیدا کند.

اما صلح واقعی فقط خاموش شدن صدای سلاح‌ها نیست.

صلح زمانی آغاز می‌شود که انسان‌ها بتوانند دوباره به یکدیگر اعتماد کنند، خانواده‌ها آینده‌ای برای فرزندانشان ببینند، اقتصاد جان بگیرد، جوانان امید پیدا کنند و جامعه از دو قطبی شدن و نفرت فاصله بگیرد.

از همین‌جاست که سیره پیامبر(ص) برای امروز اهمیت پیدا می‌کند.

پیامبر مهربانی، حتی پس از پیروزی

یکی از زیباترین جلوه‌های سیره پیامبر(ص)، نحوه برخورد او با کسانی است که سال‌ها در برابرش ایستاده بودند.

در لحظه‌ای که می‌توانست انتقام بگیرد، بخشش را انتخاب کرد.

این رفتار یک پیام بزرگ برای تاریخ دارد:

پیروزی واقعی آن نیست که دشمن را شکست بدهیم؛ پیروزی واقعی آن است که پس از پیروزی، انسانیت خود را از دست ندهیم.

جامعه‌ای که پس از جنگ، تمام انرژی خود را صرف انتقام کند، در حقیقت جنگ را ادامه داده است؛ فقط سلاح‌ها را کنار گذاشته است.

اما جامعه‌ای که پس از جنگ، به سمت بازسازی، گفت‌وگو، عدالت، همبستگی و آینده‌سازی حرکت کند، از جنگ عبور کرده است.

امروز، ایران بیش از همیشه به منطق صلح نیاز دارد

در شرایطی که منطقه ما سال‌هاست درگیر جنگ و بحران است و مردم ایران نیز طعم تلخ اضطراب، خسارت و داغ عزیزان را چشیده‌اند، یاد پیامبر مهربانی‌ها می‌تواند فرصتی برای بازاندیشی باشد.

ما باید از خود بپرسیم:

آیا قرار است پس از هر جنگ، فقط به فکر جنگ بعدی باشیم؟

یا می‌خواهیم از رنج‌های گذشته، برای ساختن آینده‌ای امن‌تر استفاده کنیم؟

ایران برای پیشرفت، به قدرت ملی نیاز دارد؛ اما قدرت ملی فقط قدرت نظامی نیست.

قدرت واقعی، ترکیبی از امنیت، اقتصاد، علم، اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی، وحدت ملی و توانایی گفت‌وگو با جهان است.

کشوری که قدرتمند است، می‌تواند هم از خود دفاع کند و هم برای صلح مذاکره کند.

صلح از موضع ضعف، تسلیم است؛ اما صلح از موضع اقتدار، هنر سیاست است.

نه فراموشی شهدا، نه ادامه دشمنی

در این روزهای سوگ، نباید میان یاد شهدا و ضرورت صلح، تناقضی ایجاد کنیم.

ادای احترام به کسانی که جان خود را از دست داده‌اند، فقط برگزاری مراسم و سر دادن شعار نیست.

یکی از بزرگ‌ترین راه‌های احترام به آنان این است که تلاش کنیم نسل‌های آینده، کمتر قربانی جنگ شوند.

اگر فرزندی پدرش را در جنگ از دست داده است، نمی‌توان از او خواست داغ خود را فراموش کند.

اما می‌توان آرزو کرد که این داغ، به کینه‌ای بی‌پایان تبدیل نشود.

می‌توان از خون شهدا، برای ساختن زندگی بهتر، امنیت بیشتر و آینده‌ای آرام‌تر الهام گرفت.

محمد(ص)؛ الگوی عبور از خشونت به رحمت

امروز جهان بیش از هر زمان دیگری به پیامبر مهربانی نیاز دارد.

در جهانی که گاهی سیاستمداران، مردم را به «ما» و «آنها» تقسیم می‌کنند؛ در جهانی که نفرت در فضای مجازی با سرعت گسترش پیدا می‌کند و در جهانی که صدای جنگ گاهی از صدای عقل بلندتر می‌شود، بازگشت به اخلاق محمدی یک ضرورت انسانی است.

محمد(ص) به ما آموخت که قدرت بدون اخلاق می‌تواند خطرناک باشد و صلح بدون عدالت نیز پایدار نخواهد ماند.

بنابراین راه آینده نه در ضعف است و نه در جنگ‌طلبی؛

راه آینده در اقتدار همراه با عقلانیت، مقاومت همراه با اخلاق و صلح همراه با عزت است.

سخن پایانی

در سالروز شهادت پیامبر اکرم(ص)، شاید بهترین ادای احترام به آن حضرت این باشد که از خود بپرسیم:

اگر محمد(ص) امروز در میان ما بود، از ما چه می‌خواست؟
شاید پاسخ روشن باشد:

کمتر کینه بورزیم؛
کمتر یکدیگر را دشمن بدانیم؛
برای زندگی مردم بیشتر تلاش کنیم؛
در برابر ظلم بایستیم؛
اما درهای صلح را هیچ‌گاه نبندیم.

محمد(ص)، رسول مهربانی‌ها، به ما آموخت که انسان می‌تواند در سخت‌ترین میدان‌ها استوار باشد و در لحظه پیروزی، مهربان بماند.

امروز ایران نیز به همین ترکیب نیاز دارد:

اقتدار برای دفاع، عقلانیت برای تصمیم، عدالت برای جامعه و مهربانی برای صلح.

یاد پیامبر رحمت گرامی و راه او، راه عزت، اخلاق، همبستگی و صلح پایدار باد.